معماری عهد تیموریReviewed by مدیر سایت on Jan 8Rating:

معماری بناهای عهد تیموری

دوره‌ی تیموری یکی از درخشان‌ترین دوره‌های هنر و معماری ایران اسلامی است. در این دوره در سایه پشتیبانی همه جانبه پادشاهان و شاهزادگان تیموری، هنرهای گوناگون به ویژه معماری شکوفا گردید (شاطری و همکاران؛ ۱۳۹۵). در زمان حکومت تیموریان، معماری از نظر عظمت و شکوه و از جهت غنای تزیینات به اوج و شکوفایی بی سابقه دست یافت (حمزوی؛ 1388: 2). در این دوره بواسطه استقرار شاهان تیموری در دو شهر مهم سمرقند و هرات، بسیاری از هنرمندان و معماران از سراسر ایران به این دو شهر کوچانده شدند. به دلیل توجه شاهرخ و همسرش گوهرشاد به بارگاه امام رضا (ع)، بناهای مذهبی متعددی از قبیل مسجد، مدرسه و مقبره در مشهد و در مسیر ارتباطی مشهد به هرات (محل حکومت شاهرخ) ساخته شد (غلامی و همکاران؛ ۱۳۹۴). همچنین بخشی از بناهای دیگر از دوره‌ی تیموری در آسیای مرکزی ساخته شد و از مهمترین این بناها که همه امکانات معماری تیموری و پیوندهای همزمان آن را با گذشته روشن و مشخص می سازد، مقابر شاه زند و گورستان سمرقند است (امبرتو شر اتو، ۱۳۷۶، ص ۵۶). امبرتو شراتو معتقد است که از مهم ترین کمک هایی که تیموریان در معماری انجام دادند، در تزیینات معماری بود. عنصر تزیینی معماری اسلامی گرچه از نظر زمانی به سنت ما قبل تیموری تعلق داشت، ولی هرگز به اهمیت و برجستگی این گونه دست نیافته بود. در این دوره، برای نخستین بار سطوح بزرگی بوسیله تزیینات کاشی کاری مزین گردید (امبرتو شر اتو، ۱۳۷۶، ص ۶۴). معماری دوره تیموری از بسیاری لحاظ مدیون دوره ماقبل خود، علی الخصوص معماری دوره مغولان ایران است. هر کدام از دانشمندان که معماری این دوره را مورد بررسی قرار داده اند، از خصوصیات آن سخن گفته و به نحوی از سبک معماری این دوره تمجید نموده اند. مثلاً اوکین معتقد است گنبد خانه هایی صلیبی شکل در میان طاقچه های بیرونی و پس نشسته، استفاده از پخ ها و بغله های پیچیده و شبکه های سکنجی از نشانه های معماری این دوره است و همچنین پیچیدگی طاقبندی مقرنس کاری شده این فکر را در تماشاگر بوجود می آورد که شاید قبل از شروع به ساخت در این بناها، طراحی کامل بنا و تزیینات آن صورت گرفته است (اوکین؛ ۱۳۸۶: ۷۷). اغلب صاحب نظران مهمترین دستاورد معماری تیموری را تزئینات کاشیکاری معرق می دانند. سطوح سترگ بناها به ویژه سردرهای ورودی و ساقه‌ی گنبدها با این فن که اجرای آن مستلزم صرف دقت زمان و هزینه بسیار است و با هدف انعکاس اقتدار تیموریان و تعالی هنرها تزئین شده است. همچنین تمامی فضاها با هدف نشان دادن عمق و حرکت با نقوش تزئینی که تابع قواعد توازن تکرار و تقارن می باشند پر شده است به گونه‌ای که فضای خالی مشاهده نمی شود (شاطری؛ احمدی و صالحی کیا، ۱۳۹۵). نوع و سبک معماری تیموری بیش از همه، مرهون نوآوری های معمارانی بود که تیمور آنها را از ایران (مرکز ایران) به پایتخت خود برده بود. این گروه در شکل دادن قانون و سبک معماری امپراطور تیموری نقش مهمی ایفا کردند (لیزا گلمبک و دونالد ویلبر، 1374). همچنین، پیرنیا، معماری تیموری را جزء دوره دوم شیوه آذری بر می‌شمرد. ویژگی های زمانی در این شیوه بسیار کارساز بود. در آن زمان به دلیل نیاز به ساخت ساختمان‌های گوناگون، در روند ساختمان سازی شتاب می شد. پس به پیمون باسی” و بهره‌گیری از عناصر یکسان (مانند کاربنای در سازه و آرایه) روی آوردند تا دستاوردشان موزون و سازوار باشد. یکی از ویژگی‌های دیگر معماری این شیوه بهره‌گیری بیشتر از هندسه در طراحی معماری و همچنین گوناگونی طرح ها در این شیوه است (پیرنیا، ۱۳۸۶، ص ۲۱۴).

 

پژوهشگران برتر

مشاوره انجام پایان نامه معماری و شهرسازی

0990-135-4771

 

ثبت سفارس